Z myślą o kobietach, ich dzieciach i rodzinach

Jedną z teorii wyjaśniających znaczenie pierwszego kontaktu matki z dzieckiem jest powstała w latach 70., opisana w książce "Maternal - Infant Bonding" (1976), koncepcja "gotowości opiekuńczej" (ang. bonding). Jej autorzy, dwaj pediatrzy Marshal Klaus i John Kennell uważają, że istnieje biologicznie zaprogramowany, pojawiający się wkrótce po porodzie i trwający około 12 godzin od jego zakończenia okres gotowości opiekuńczej, w trakcie którego matki oraz niemowlęta budują fundamenty swojej więzi emocjonalnej.
(Agnieszka Czapczyńska " Bonding " http://www.psychologia.edu.pl )

Dotykanie i masowanie dziecka stymulują jego oddech, dają mu ciepło i ułatwiają rozprowadzenie substancji tłuszczowych chroniących przed utratą wody. Jeżeli matka trzyma noworodka na wysokości swojego serca, dziecko uspokaja się słysząc jego rytm, stanowiący ważny element dotychczasowego środowiska wewnątrzmacicznego. Położenie dziecka po lewej stronie ciała matki ułatwia także wzajemny kontakt wzrokowy, ponieważ większość dzieci skręca główkę na prawą stronę. Dziecko odruchowo liże, dotyka a nawet ssie pierś matki wkrótce po porodzie. Kontakt z sutkami stymuluje wydzielanie oksytocyny, co przyspiesza rodzenie łożyska i chroni matkę przed krwotokiem.
Wenda Trevathan w "Human Birth: An Evolutionary Prespective" (1987)

Badania prowadzone na różnych gatunkach zwierząt ujawniają, że bonding jest zjawiskiem powszechnie występującym wśród ssaków. Błyskawiczny mechanizm tworzenia więzi z noworodkiem ma różne znaczenie, w zależności od gatunku. Wydaje się, że w przypadku naczelnych i człowieka występuje on po to, aby zmotywować matkę do opieki nad całkowicie zależnym od niej i bezbronnym oseskiem. Bez tej motywacji, wyczerpana trudami porodu matka nie byłaby w stanie zmobilizować się do wysiłku, a noworodek nie miałby szans na przetrwanie.
Pierwsze spotkanie ze światem - www.enigma63.qz.pl

BONDING (bond – ang. łączyć)
Jedna z technik somatoterapeutycznych autorstwa Daniela Casriela (zob. Proces Nowej Tożsamości), wykorzystywana także w somatoanalizie R. Meyera. Stosowana bywa w różnych formach. Najczęstszą z nich jest tzw. bonding-tendresse(tendresse - fr. czułość), kiedy to obie osoby leżą obok siebie lub jedna na drugiej splecione uściskiem. Założeniem bondingu jest obdarzenie partnera (pacjenta) czułością, ciepłem, nie chodzi zatem o odczucia i kontakt erotyczny. Podczas bondingu przylega się całym ciałem do drugiej osoby, co zdaniem autora somatoterapii R. Meyera zmniejsza percepcję zmysłową, a intensyfikuje uczuciową. Następuje relacja typu stopienia (emocjonalnej symbiozy). Pobudzenie seksualne, jak twierdzi Meyer, występuje raczej przy ograniczonym kontakcie cielesnym. Istnieje też forma bondingu w pozycji stojącej: osoby obejmują się wzajemnie ramionami, pozostając przez pewien czas w serdecznej, bliskiej relacji. Szczególnie ta druga forma bondingu ma znaczenie diagnostyczne: niektóre osoby zawieszają się, inne „ściągają” w swoją stronę, jeszcze inne unikają kontaktu dolną częścią ciała. Słownik wybranych terminów z zakresu somatoterapii i psychoterapii ciała
http://edukacja.eneteia.pl

Pierwszy kontakt cielesny matki z dzieckiem, jego dotykanie wygląda podobnie u różnych kobiet. Najpierw dotykane są ramiona, nóżki, następnie dziecko głaskane jest całą ręką, na końcu dotykana główka. Kiedy kontakt cielesny, jak i wzrokowy w diadzie nie jest zaburzany, wówczas w ciągu pierwszej godziny życia dochodzi do spontanicznego ssania piersi. Wszystkie ruchy wykonywane przez dziecko posiadają sens. Wymachy rączką tuż przed ssaniem stanowią swoisty masaż piersi pobudzający do wyrzutu oxytocynę. Następnie dziecko przyciągane jest do brodawki sutkowej jej zapachem zbliżonym do wód płodowych [4]. Półmrok i różnica temperatur miedzy brodawką sutkową a otaczającym ciałem pomaga temu. Podczas karmienia swoisty masaż ustaje. Rytuał ten przypomina zamawianie przez dziecko mleka dla siebie. Ssanie wspomaga odklejanie łożyska, redukuje ryzyko krwawienia z dróg rodnych. Po porodzie obydwoje, matka i dziecko reagują na siebie spontanicznie, dlatego pierwszy kontakt nie powinien być w pierwszej godzinie po porodzie przerywany do czasu pierwszego karmienia. Pierwsze pół godziny służą wzajemnemu poznawaniu rodziców z dzieckiem poprzez dotyk, znajomy głos. Personel medyczny z odległości powinien obserwować moment odklejenia się łożyska i oceniać stan ogólny pary. Po ssaniu zrelaksowane dziecko zasypia na piersi matki [4].

Bonding, jako koncepcja systemu opieki nad matką i dzieckiem wspierającego tworzenie więzi. Część I
mgr Dorota Pilch
Samodzielna Pracownia Pielęgniarstwa Klinicznego Pomorskiej Akademii Medycznej

Wartości Bondingu jako drogi do prawidłowego rozwoju noworodka nie da się przecenić i zbagatelizować zarówno w sferze kulturowej jak też medycznej , dlatego bondingujmy z premedytacją i przekonaniem.