Karmienie piersią jest normą biologiczną, a dziecko karmione piersią jest normatywnym modelem wzrastania i rozwoju.
źródło: Department of Nutrition, World Health Organization, Geneva
Standardy WHO zostały oficjalnie zaaprobowane przez Międzynarodowe Towarzystwo Pediatryczne
(International Pediatric Association).
| Wiek (miesiące) | Sposób karmienia | Sugerowana liczba posiłków | Rodzaj pożywienia / Żywność uzupełniająca |
| 1-6 | Wyłączne karmienie piersią | Karmienie piersią zależne od potrzeb dziecka | Karmienie piersią Posiłki uzupełniające1 - można wprowadzić wyjątkowo przed końcem 6 miesiąca (ze wskazań lekarskich ewentualnie na życzenie matki można wprowadzić mleko początkowe lub następne, w zależności od wieku dziecka) początkowo: • zupa - papka jarzynowa następnie: • zupa jarzynowa2 z gotowanym mięsem (bez wywaru) z bezglutenowym kleikiem zbożowym lub papka jarzynowa z mięsem gotowanym; • sok owocowy - najlepiej przecierowy - lub przecier owocowy (może być z dodatkiem kleiku bezglutenowego) |
| 7 | Karmienie piersią | 5 - 6 | Posiłki uzupełniające: Wprowadzane po raz pierwszy w 7 miesiącu posiłki uzupełniające rozpocząć według zasad podanych dla okresu wcześniejszego, a następnie wprowadzić stopniowo: • kaszka / kleik bezglutenowy3 • 1/2 żółtka (co drugi dzień) |
| 8 | Karmienie piersią | 5 | Posiłki uzupełniające: jak w 7 miesiącu |
| 9 | Karmienie piersią | 5 | Posiłki uzupełniające: • jak w 8 miesiącu oraz • biszkopty bezglutenowe, chrupki kukurydziane; • zmiana: całe żółtko co drugi dzień |
| 10 | Karmienie piersią | 5 | Posiłki uzupełniające: • jak w 9 miesiącu oraz: • zmiana: obiad z 2 dań - zupka + jarzynka z dodatkiem gotowanego mięsa4; • zmiana: produkty zbożowe -w tym glutenowe - kaszki, kleiki, kasze, bułki, chleb, sucharki |
| 11-12 | Karmienie piersią | 4-5 | Posiłki uzupełniające: • jak w 10 miesiącu oraz • zmiana: wprowadzić całe jajo 3 - 4 razy w tygodniu • twarożek, kefir, jogurt 1-2 razy w tygodniu |
Przypisy:
1. Nowe produkty - owoce, warzywa, kasze, mięso, itd. wprowadzać należy kolejno i osobno, obserwując reakcję dziecka i zaczynając od małych ilości, np. 3 - 4 łyżeczki. Kolejność wprowadzanych produktów może być modyfikowana przez lekarza.2. Składnikiem tłuszczowym zup jarzynowych może być wysokiej jakości masło, oliwa z oliwek lub bezerukowy olej rzepakowy.
3. Zaleca się, by wprowadzane produkty zbożowe były wzbogacane w żelazo.
4. Konsystencja jarzyn i mięsa powinna stymulować żucie pokarmu
Model żywienia niemowląt karmionych piersią - komentarz:
1. Zaleca się, aby przez 6 miesięcy niemowlęta były wyłącznie karmione piersią.2. Pierwsze 6 miesięcy życia liczy się do końca pierwszego półrocza, a więc do 180 dni życia dziecka.
3. Z uwagi na to, że rekomendowane jest wyłączne karmienie piersią przez okres pierwszych 6 miesięcy życia dziecka, wprowadzenie innych niż pokarm naturalny posiłków powinno wynikać ze wskazań lekarskich, ewentualnie być uzasadnione życzeniem matki.
4. Rodzaj wprowadzanych innych niż pokarm naturalny posiłków w czasie pierwszych 6 miesięcy życia dziecka powinien odpowiadać - w przybliżeniu - czasowi wprowadzania tych posiłków u niemowląt nie karmionych piersią.
5. Posiłki uzupełniające - szczególnie w czasie pierwszych 6 miesięcy życia dziecka nie mogą zastępować karmienia piersią, lecz je uzupełniać i z tego powodu powinny być oferowane po, a nie przed karmieniem piersią.
6. Posiłki uzupełniające powinny być podawane łyżeczką lub z kubka (a nie przez smoczek).
Schemat żywienia niemowląt, które nie są karmione piersią
| Wiek (miesiące) | Sugerowana liczba posiłków i objętość porcji1 | Rodzaj posiłku |
| 1 | 7 x 90 - 110 ml | Mleko początkowe |
| 2 | 6 x 110 - 130 ml | Mleko początkowe |
| 3 | 6 x 130 ml | Mleko początkowe |
| 4 | 6 x 150 ml | Mleko początkowe |
| 5 | 5 x 180 ml | • 4 x mleko następne2 z dodatkiem bezglutenowego kleiku3 (mieszanka mleczna); • 1 x zupa - papka jarzynowa; • skrobane jabłko i/lub sok |
| 6 | 5 x 180 ml | • 4 x mleko następne z dodatkiem bezglutenowego kleiku; • 1 x zupa4 - papka jarzynowa + gotowane mięso (bez wywaru); • przecier owocowy/warzywny lub sok. |
| 7 | 55 | • mleko następne z dodatkiem bezglutenowego kleiku (mieszanka mleczna) lub z dodatkiem kaszki bezglutenowej; • zupa - papka jarzynowa z gotowanym mięsem; • kaszka bezglutenowa na mleku następnym z owocami; • przecier owocowy lub sok; 1/2 żółtka co drugi dzień |
| 8 | 5 | Jak w 7 miesiącu |
| 9 | 5 | • Jak w 8 miesiącu • zmiana: całe żółtko co drugi dzień |
| 10 | 4-5 | • Jak w 9 miesiącu oraz: • wprowadzenie (oprócz bezglutenowych) zbóż glutenowych - kasze, bułki, chleb, sucharek • zmiana: obiad z 2 dań - zupa + jarzynka z dodatkiem gotowanego mięsa6 |
| 11-12 | 4-5 | • Jak w 10 miesiącu; oraz: • zmiana: całe jajko 3 - 4 razy w tygodniu; • twarożek, kefir, jogurt 1-2 razy w tygodniu7. |
Przypisy:
1. Częstość podawania posiłków i wielkość porcji, jaką zjada dziecko w danym wieku, zależą od łaknienia dziecka i jego zapotrzebowania. Podane wartości należy traktować jako przybliżone.
2. Można kontynuować podawanie mleka początkowego. Wprowadzanie produktów w posiłkach uzupełniających (soki, owoce, produkty zbożowe, mięso, żółtko itd.) może nastąpić w okresie po ukończeniu 4 miesiąca życia (po 120 dniach życia) do ukończenia 6 miesięcy życia (180 dni życia). Nowe produkty należy wprowadzać kolejno i osobno, obserwując reakcję dziecka i zaczynając od małych ilości, np. 3- 4 łyżeczki. Kolejność wprowadzanych produktów może być modyfikowana przez lekarza.
3. Wprowadzane produkty zbożowe mogą być wzbogacane w żelazo.
4. Składnikiem tłuszczowym zup jarzynowych może być wysokiej jakości masło, oliwa z oliwek lub bezerukowy olej rzepakowy.-
5. Orientacyjna objętość porcji w II półroczu wynosi 180-220 ml.
6. Konsystencja jarzyn i mięsa powinna stymulować żucie pokarmu
7. Tylko naturalne składniki; bez konserwantów.
Opracował opracowane zespół w składzie:
doc. dr hab. med. Janusz Książyk
doc. dr hab. med. Zofia Rudzka - Kańtoch
dr inż. Halina Weker
Powyższe zalecenia zostały przedyskutowane przez zaproszonych przedstawicieli instytutów resortowych, akademii medycznych, szpitali klinicznych i innych placówek służby zdrowia na spotkaniu w dniu 27.06.2001 w Instytucie Matki i Dziecka. Przedstawione zalecenia są oficjalnym dokumentem, zaaprobowanym przez Dyrektora IMiD.
"Żywienie niemowląt i małych dzieci: standardy postępowania dla Unii Europejskiej"