JESZCZE BLIŻEJ NOWORODKA

CZYLI O ZASTOSOWANIU SKALI NBAS

 Powszechny trend Mcdonalizacji zaczął ogarniać większość dziedzin naszego życia. Okres ciąży i porodu stał się zmedykalizowanym procesem jego tworzenia i przeżywania. Paradoksalnie z drugiej zaś strony w człowieku zrodziła się potrzeba zrozumienia jedności ciała i ducha , która spowodowała dużą koncentrację na badaniu tej zależności.

Pod lupę wzięto małego człowieka. Lata 60-te obfitowały w badania w kierunku psychologii rozwojowej . Do lat 80-tych opinie specjalistów były rozbieżne. Od tego momentu dzięki drobiazgowym badaniom prowadzonym przez całą armię różnych specjalistów m.in. psychologów rozwojowych neurologów dostępna jest rozległa wiedza na temat spraw , które pozostawały jedynie w sferze przypuszczeń . W tym że czasie dr. T. Berry Brazelton w Children’s Hospital w Bostonie , zaczął tworzyć nowe narzędzie diagnostyczne jakim się stała później skala obserwacji noworodka , która została oparta na czterech tradycjach. Wpływ tych tradycji miał znaczenie na ukształtowaniu się filozofii oraz zawartości NBAS. Są to :

tradycja neurologiczna

tradycja badań psychologicznych

tradycja biologiczno-etyczna

tradycja kliniczna

Tradycja badań neurologicznych - ocena noworodka w tej sferze obejmuję 18 odruchów neurologicznych . Obserwuję się obecność lub ich brak, sprawdza się ich jakość. Prowadzony jest monitoring napięcia mięśniowego czynnego i biernego – który określa jakość ruchową dziecka. Zostały tu wykorzystane prace i narzędzia oceny neurologicznej , głównie Andre-Tomasa , Heintza Prechtla oraz Szkoły Francuskiej . Niebagatelne znaczenie ma tutaj również ocena dziecka , jego reakcji na bodziec, które powinno znajdować się w odpowiednim stanie aby uzyskać rzetelną informację zwrotną . Skala ta uwypukla mocne strony, jak i identyfikuje deficyty badanego noworodka. Istotą tej oceny, jest określenie pozytywnych możliwości adaptacyjnych dziecka, które mają za zadanie zrekompensować braki układu nerwowego. Chodzi o to, aby zaprezentować pełen wachlarz zachowań a nie diagnozować jego nieprawidłowości czy określać jego zdrowie.

Tradycja badań psychologicznych - w sferze tej określany zostaje behawioryzm noworodka , począwszy od nabytych zachowań w okresie prenatalnym do wczesnego wieku niemowlęcego.
Skala ta oparta jest na założeniach , że noworodki widzą i słyszą oraz że używają wszystkich zmysłów .
Potwierdzają to liczne badania np. eksperyment (Mc Farlane,1975;DeCasper i Fifer,1080) pokazuje, że w momencie narodzin dziecka , działają już wszystkie zmysły. W ciągu kilku dni dziecko staje się zdolne do różnicowania zapachów i głosów różnych osób . Przez obracanie głowy lub częstsze ssanie , ujawnia że woli zarówno zapach jak i głos swej matki.
Jego układ wzrokowy jest jeszcze niedojrzały, lecz potrafi fiksować wzrok na bodźcach świetlnych i śledzić je przez krótki czas .Obserwacje noworodka w kierunku zróżnicowanych reakcji na bodźce mogą określać jego preferencje i świadczą o zdolności ich rozróżniania .Zatem pewne dźwięki sprawiają że dziecko zaczyna płakać, a inne że go uspokajają: na pewne rzeczy zwraca ono baczną uwagę na inne nie. Niektóre smaki wywołują u niego odruch ssania , a inne wyrażają niechęć i zniesmaczoną minę. Jak widać za pomocą zróżnicowanych reakcji i wrodzonych tendencji dziecko w sposób oczywisty wpływa na rozwój interakcji społecznych i ma tak duży wpływ na działania rodziców - działa jak wyzwalacz społeczny . Jednym z zachowań noworodka które budzi duże emocję , jest uśmiech. Jest on tak ujmujący , że rezultatem tego jest pełna czułości reakcja matki. Przedłuża to interakcję społeczną między obojgiem i intensyfikuje wzajemną bliskość.

Wszystkie omówione reakcje dziecka są serdecznością przyjmowane przez towarzyszących mu ludzi . Płacz natomiast nie jest mile widziany i sprawia że gdy się pojawi rodzice robią co w ich mocy aby ustał. Jest to rodzaj bodźca społecznego, który jest najważniejszym bodźcem do wygaszenia. Rozróżnia się kilka rodzajów płaczu, oraz ustalono że każde dziecko płacze w charakterystyczny dla niego sposób. Uważa się że jest to swojego rodzaju pozostawiony odcisk palca. Płacz dziecka niełatwo jest przeoczyć czy tolerować. Głównym powodem tego , na co wskazuje Ambrose , jest faktem iż rytm i skala płaczu zmieniają się u każdego dziecka ogromnie ; sprawia to że nie jest się łatwo do płaczu dziecka przyzwyczaić. Do bodźców zewnętrznych wywołujących rytmiczny płacz należą: nagłe hałasy, gwałtowne zmiany w położeniu lub oświetleniu , nagość. Dzieci głodne lub wychłodzone często sygnalizują ten swój stan rytmicznym płaczem , który narasta powoli i wygasa pod wpływem pokarmu lub ogrzania.

Tradycja biologiczno-etyczna – Ludzki noworodek przychodzący na świat , wywiera swoim zachowaniem na rodziców lub opiekunów takie reakcje , które są mu niezbędne do przetrwania i adaptacji. Jak twierdził Konrad Lorenz , szwajcarski behawiorysta zwierzęcy, sama budowa zewnętrzna dziecka a w szczególności duża głowa szeroko rozstawione oczy , mały nos i okrągłe policzki są elementami „dziecięcości” , to one wywołują zachowania atawistyczne , pierwotne związane z instynktem zapewniające przetrwanie gatunkowi ludzkiemu.

Tradycja kliniczna - skala ta sprawia że klinicysta patrzy na niemowlę przez pryzmat osoby indywidualnej , niepowtarzalnej, świadomej. Pokazuje rodzicom lub opiekunom cechy, które posiada ich dziecina. Prezentuje cały wachlarz jego zachowań i próbuje pomóc je zrozumieć , i radzić sobie z nimi. Osoby praktykujące skalę NBAS, mają za zadanie wywołanie u dziecka najlepszego zachowania podczas oceny . Dostosowują tempo stymulacji: wzrokowej , słuchowej , dotykowej czy ruchowej do tempa przyswajania tych bodźców przez niemowlę. Ważne jest , aby dziecko czuło się bezpiecznie i komfortowo podczas badania, wówczas mamy szanse wydobyć z dziecka najlepsze reakcje na stymulację.

Tym krótkim rysem skali , pragnę Państwa zachęcić do wykonywania oceny swoim pociechom, szczególnie jeśli macie trudności z opanowaniem ich płaczu , szczególnie jeśli Wasze dziecko jest niespokojne , często trapi je czkawka i wygina się podczas jedzenia . Pamiętajcie drogie mamy, że ciąża która była powikłana, czy przebyty trudny indukowany poród , mają wpływ na zachowanie Waszego niemowlaka. Dobra ocena pomoże zrozumieć i opanować trudną sytuacje.

Jestem położną i doradcą laktacyjnym , a także absolwentką kursu skali NBAS. Wiedza ta jest bardzo komplementarna i przydatna w mojej pracy. Pracuję na co dzień z noworodkami w szpitalu Przyjaznym Dziecku , prowadzę poradnie laktacyjną i indywidualną praktykę położniczą. Obserwuję często sytuację , które są trudne dla rodziców i z którymi nie potrafią sobie sami poradzić. Wspólne poznanie dziecka , pozwala na dobranie takich zaleceń , które umożliwiają dużo lepsze funkcjonowanie małego organizmu i pomoc towarzyszącym mu opiekunom.

Niemowle nie potrafi mówić ale dzięki współczesnej wiedzy potrafimy odczytać co chce nam powiedzieć a to już prawie jak rozmowa.

Poł. Sylwia Bieńkowska

źródło foto : www.brazelton-institute.com i www.touchpoints.org/
Serdeczne podziękowania dla
The Brazelton Institute 1295 Boylston Street, Suite 320, Boston, MA 02215 USA
Brazelton Touchpoints Center 1295 Boylston Street, Suite 320, Boston, MA 02215




Interview de T.Brazelton

powrót